Üzerinde aşı şırıngası ve koruma kalkanı ikonları bulunan mavi dünya küresi etrafında süzülen beyaz yolcu uçağı

24 Oca 2026

Seyahat Sağlığı ve Aşı Rehberi

Seyahat Sağlığı 2026: Aşılar, Riskler ve Uzman Rehberi

WHO, CDC ve T.C. Sağlık Bakanlığı’nın güncel verileriyle; gideceğiniz ülkeye özgü aşılar, sıtma profilaksisi ve çanta hazırlığı.

Öneri: Seyahatten 4-8 hafta önce hekiminize danışın.

Güvenli Seyahat Sağlığı Rehberi İnfografik

Seyahat Enfeksiyonları ve Korunma Yolları

Sıtma (Malaria)

Afrika, G. Asya ve Latin Amerika’da yaygındır. Korunma; sinekten kaçınma ve hekim önerisiyle başlanan ilaç profilaksisi ile olur.

Uyarı: Dönüşte ateş görülürse ACİL tıbbi yardım alınmalıdır.

Dengue ve Zika

Amerika ve Asya kıtasında artış göstermektedir. Gündüz ısıran sineklere karşı DEET içeren koruyucular şarttır.

Zika: Gebeler için bebekte anomali riski taşır.
Dengue: Şiddetli kas ve baş ağrısı yapar.

Turist İshali & Tifo

Gezginlerin en sık karşılaştığı sorundur. Kaynağı genellikle kirlenmiş su ve gıdalardır.

“Pişir, kaynat, soy ya da unut.”

Tifo aşısı riskli bölgeler için önerilir.

Sarı Humma

Sahra altı Afrika ve Güney Amerika’da endemiktir. Tek doz aşı ömür boyu koruma sağlar.

Girişte Uluslararası Aşı Sertifikası zorunlu olabilir.

Hepatit A ve B

Hepatit A: Gıda ve su ile bulaşır, yaygındır.
Hepatit B: Kan ve vücut sıvıları ile bulaşır. Her iki aşı da seyahat öncesi tamamlanmalıdır.

Diğer Riskler

Kolera: Hijyen (WASH) kuralları esastır.
Kuduz: Hayvan temasından kaçınılmalıdır.
Meningokok: Hac/Umre ziyaretleri için zorunludur.

Hangi Seyahat Aşılarına İhtiyacınız Var?

Aşılar sizi birçok enfeksiyona karşı korur ancak yurt dışındaki tüm hastalıklara karşı (örn. Sıtma) aşı yoktur. Bu yüzden hem aşılanmalı hem de diğer önlemleri almalısınız.

Ne Zaman Aşı Olmalıyım?

Planlamaya mümkünse seyahatten 6 ila 8 hafta önce başlayın. Aile hekiminizle veya bir seyahat kliniğiyle görüşün. Bazı aşıların (Hepatit B gibi) bağışıklık oluşturması zaman alır veya birden fazla doz gerektirir.

Temel Seyahat Aşıları Detayları

Sarı Humma (Yellow Fever)

Sahra altı Afrika ve Güney Amerika’da zorunludur. Bazı ülkeler girişte “Uluslararası Aşı Sertifikası” ister.

Hepatit A ve Tifo

Su ve gıda hijyeninin düşük olduğu çoğu ülkeye (Asya, Afrika, Güney Amerika) giderken önerilir.

Meningokok (Menenjit)

Afrika’daki “Menenjit Kuşağı”na gidenler ve Hac/Umre ziyaretçileri için hayati önem taşır.

Polio (Çocuk Felci)

Polionun hala görüldüğü ülkelere (örn. Pakistan, Afganistan) seyahat edecekler için hatırlatma dozu gerekebilir.

Kuduz (Rabies)

Hayvanlarla temas riskiniz varsa veya tıbbi yardıma uzak kırsal bölgelere gidiyorsanız düşünülmelidir.

Tetanoz

Son 10 yıl içinde aşı olmadıysanız, seyahat öncesi mutlaka tetanoz aşınızı yenileyin.

Yüksek Risk Durumları

Aşağıdaki durumlarda enfeksiyon riskiniz artar:

Kırsal ve uzak bölgelere seyahat edenler
Sırt çantalı gezginler (Backpacking)
Hostel, kamp veya pansiyonlarda kalanlar
Paket tur yerine uzun süreli bağımsız seyahatler

Özel Değerlendirme Gerekenler

Kronik Hastalıklar: Bağışıklığı baskılanmış kişiler.
Yardım Çalışanları: Mülteci kampları veya afet bölgelerinde çalışacaklar.
Sağlık Personeli: Ek mesleki aşılar gerekebilir.
Hayvan Teması: Veterinerler veya doğa gözlemcileri.

Bölge Bazında Hızlı Bakış

Bölge	Risk Durumu	Önerilen / Zorunlu	Dikkat
Sahra Altı Afrika	Sıtma, Sarı Humma	Sarı Humma (Zorunlu olabilir), Sıtma Hapı	Sinek koruyucu kullanın.
Güneydoğu Asya	Dengue, Tifo, Japon Ensefaliti	Hep A, Tifo, Rutin aşılar	Sokak yiyeceklerinden kaçının.
Güney Amerika	Dengue, Sıtma (Amazon), Sarı Humma	Sarı Humma, Hep A, Tifo	Musluk suyu içmeyin.
Ortadoğu	Meningokok (Hac/Umre), MERS-CoV	Meningokok (Zorunlu), Polio	Deve temasından kaçının.

Seyahat Sağlığı Hakkında Sık Sorulan Sorular

1. Seyahate çıkmadan ne kadar önce doktora başvurmalıyım?

Uluslararası seyahatlere hazırlanırken, ideal olarak seyahatten 4-8 hafta önce bir seyahat tıbbı uzmanına başvurarak sağlık danışmanlığı almanız önerilir. Bu süre, gerekli aşıların yapılması ve bağışıklığın oluşması için önemlidir. Ancak “son dakika” yolcusuysanız bile, seyahate çok az zaman kalsa dahi bir uzmana danışmanız faydalıdır; bazı aşılar ve koruyucu ilaçlar son anda bile koruma sağlayabilir.

2. Seyahat sırasında yiyecek ve içecek güvenliği için “altın kural” nedir?

Gıda kaynaklı hastalıklardan korunmanın temel kuralı “Pişir, soy, kaynat veya unut” (Cook it, boil it, peel it, or forget it) prensibidir. Musluk suyu, buz küpleri, pastörize edilmemiş süt ürünleri, az pişmiş etler ve sokak satıcılarından alınan açık yiyeceklerden kaçınılmalıdır. Sadece kapalı şişe suları tüketilmeli ve diş fırçalarken dahi bu sular kullanılmalıdır.

3. Seyahatte veya döndükten sonra ateşim çıkarsa ne yapmalıyım?

Özellikle sıtmanın (malaria) görüldüğü tropikal bölgelerden döndükten sonra ateşiniz çıkarsa, aksi kanıtlanana kadar durum sıtma olarak kabul edilmeli ve acil tıbbi yardım alınmalıdır. Sıtma belirtileri seyahatten aylar sonra bile ortaya çıkabilir. Hekiminize seyahat ettiğiniz bölgeleri mutlaka detaylıca anlatmalısınız.

4. Sıtmadan (Malaria) korunmak için hangi ilaçları kullanmalıyım?

Gidilecek bölgedeki sıtma parazitinin türüne ve ilaç direncine göre hekiminiz size uygun ilacı (Atovaquone/Proguanil, Doksisiklin, Meflokin vb.) reçete edecektir. İlaçlara seyahatten önce başlanmalı, seyahat boyunca düzenli alınmalı ve döndükten sonra da ilacın türüne göre 7 gün veya 4 hafta daha kullanılmaya devam edilmelidir.

5. “Turist İshali” olursam nasıl tedavi olmalıyım?

Turist ishali genellikle kendini sınırlar, ancak en önemli tedavi sıvı kaybını önlemektir. Yanınızda Oral Rehidrasyon Sıvısı (ORS) paketleri bulundurmanız ve bol sıvı tüketmeniz önerilir. İshal şiddetliyse veya kanlıysa hekime başvurulmalıdır; hekim önerisiyle antibiyotik veya loperamid gibi ilaçlar kullanılabilir ancak bu ilaçlar her durumda (örneğin kanlı ishalde) önerilmez.

6. Sivrisinek ve böcek ısırıklarından nasıl korunabilirim?

Sıtma, Dengue, Zika ve Sarıhumma gibi hastalıkları taşıyan sineklerden korunmak için DEET (%30-50), pikaridin veya okaliptüs yağı içeren kovucular kullanılmalıdır. Aedes türü sinekler gündüz, Anofel türü sinekler gece ısırdığı için 24 saat koruma önemlidir. Ayrıca uzun kollu ve bacaklı giysiler giyilmeli, Permetrin emdirilmiş kıyafetler ve cibinlikler kullanılmalıdır.

7. Hangi aşıları yaptırmam zorunludur?

Uluslararası seyahatlerde genellikle Sarıhumma (Sahra altı Afrika ve Güney Amerika’nın bazı bölgeleri için) ve Meningokok (Suudi Arabistan’a Hac/Umre ziyaretleri için) aşıları zorunlu tutulabilir ve Uluslararası Aşı Sertifikası talep edilebilir. Bunun dışında Hepatit A, Tifo, Kuduz gibi aşılar gidilecek bölgeye göre şiddetle tavsiye edilir.

8. Hamileyken seyahat etmek güvenli midir?

Hamileler için seyahatin en uygun olduğu dönem 11. ile 36. haftalar arasıdır. Uzun yolculuklarda kan pıhtılaşması (tromboemboli) riskine karşı bol sıvı tüketilmeli ve her 2-3 saatte bir yürüyüş yapılmalıdır. Zika virüsünün görüldüğü bölgelere (bebekte mikrosefali riski nedeniyle) seyahat edilmesi önerilmez. Canlı aşılar (Sarıhumma gibi) gebelikte genellikle yapılmaz.

9. Seyahat sağlık çantamda neler bulundurmalıyım?

Çantanızda düzenli kullandığınız ilaçlar, ağrı kesici/ateş düşürücüler, ishal ilaçları, oral rehidrasyon tuzları, antihistaminikler (alerji için), antiseptik, yara bandı, güneş kremi, böcek kovucu ve dijital termometre bulunmalıdır. Kronik hastalığı olanlar ilaçlarını orijinal kutularında ve reçete kopyalarıyla taşımalıdır.

10. Uçak yolculuğu sırasında nelere dikkat etmeliyim?

Uçak içindeki basınç değişiklikleri ve hareketsizlik bazı sorunlara yol açabilir. Basınç farkı nedeniyle kulak ve sinüs ağrıları oluşabilir; iniş sırasında yutkunmak veya sakız çiğnemek faydalıdır. Uzun uçuşlarda derin ven trombozu (pıhtı) riskini azaltmak için bol su içilmeli, alkolden kaçınılmalı ve oturduğunuz yerde basit ayak egzersizleri yapılmalıdır.

11. Seyahat aşıları ücretli midir?

Seyahat Sağlığı Merkezlerinde bazı aşılar (örneğin Sarı Humma) ücretsiz yapılabilirken, bazı özel aşılar eczaneden temin edilmelidir. Detaylı bilgi için seyahat klinikleriyle görüşmelisiniz.

12. Sadece 3-4 günlüğüne gidiyorum, yine de aşı gerekli mi?

Evet. Hastalıklar süre tanımaz. Enfekte bir sivrisineğin tek bir ısırığı veya kirlenmiş bir öğün yemek hastalığı kapmak için yeterlidir. Süre kısa olsa bile risk bölgesine gidiyorsanız önlem almalısınız.

13. Kronik hastalığım seyahat etmeme engel mi?

Çoğu durumda engel değildir ancak hazırlık gerektirir. Kullandığınız ilaçların gideceğiniz ülkede yasal olup olmadığını kontrol edin, ilaçlarınızı yedekli alın ve doktorunuzdan durumunuzu anlatan İngilizce bir rapor isteyin.

Seyahat Çantası Kontrol Listesi

Temel Malzemeler

Reçeteli ilaçlarınız (Yedekli)
Ağrı kesici ve Ateş düşürücü
Oral Rehidrasyon Sıvısı (ORS)

Koruyucu Ürünler

Sinek Kovucu (DEET)
Güneş Kremi
Antibakteriyel Jel

İlk Yardım

Yara bandı ve Antiseptik
Termometre
İshal ilacı (Hekim önerisiyle)

Dönüş Sonrası Dikkat!

Seyahatten döndükten sonraki haftalarda ateş, döküntü, şiddetli ishal veya sarılık fark ederseniz vakit kaybetmeden hekime başvurun. “Yakın zamanda yurt dışındaydım” bilgisini mutlaka paylaşın.

Seyahatiniz Güvenle Başlasın

İnternetteki genel bilgilerle değil, gideceğiniz rotaya, süresine ve sağlık geçmişinize özel tıbbi planlamayla yola çıkın. Sürpriz hastalıklara karşı hazırlıklı olun.

Rotaya Özel Risk Analizi

Seyahat Aşıları Planlaması

Sıtma Koruma (Profilaksi)

Seyahat Çantası Hazırlığı

Danışmak için Rndevu Alın